Dohmann Audio
Helix One Mk3

Helix One Mk3 został zaprojektowany z myślą o bezkompromisowej jakości odtwarzania analogowego. To owoc wielu lat badań, prac rozwojowych, współpracy oraz odsłuchów prowadzonych przez cenionego na świecie konstruktora urządzeń analogowych, Marka Dohmanna, i jego zespół.

Filozofia

Gdy igła porusza się w rowku płyty, przetwarza energię drgań na sygnał elektryczny. Kształt i profil rowków zawierają ogromną ilość informacji, a zadaniem każdego wysokiej klasy analogowego systemu audio jest odczytanie ich z możliwie najwyższą precyzją. Aby było to możliwe, igła musi pracować w środowisku wolnym od wszelkich drgań i rezonansów, które nie wynikają bezpośrednio z jej kontaktu z rowkiem płyty.

W praktyce jednak przez cały układ gramofonowy przemieszcza się wiele energii mechanicznej, którą igła rejestruje obok drgań zapisanych w rowkach — tych, do których odczytu została stworzona. Ta niepożądana energia objawia się w dźwięku jako zniekształcenia, rozmycie przekazu, dodatkowe harmoniczne czy zaburzenia równowagi między kanałami. Tego rodzaju zjawiska soniczne często przesłaniają mikrodetale nagrania, a zarazem wprowadzają do muzyki własne podbarwienie.

Pierwszym krokiem w projektowaniu wysokiej klasy gramofonu jest precyzyjne określenie źródeł niepożądanej energii oraz sposobu jej propagacji w obrębie całego układu. W Dohmann Audio poświęcono wiele czasu na wykorzystanie zaawansowanej aparatury pomiarowej do analizy charakterystyk rezonansowych typowych konstrukcji gramofonowych. Aby bowiem realnie poprawić ich osiągi, konieczne jest dokładne zrozumienie, gdzie powstają rezonanse i w jaki sposób się rozprzestrzeniają.

Nasze badania wykazały, że część rezonansów generowana jest przez elementy mechaniczne gramofonu (takie jak silnik, łożysko czy talerz), część pochodzi z otoczenia (konstrukcja budynku, podłoże, fale akustyczne), a jeszcze inne mają swoje źródło w układach elektrycznych (zasilacze, obwody sterujące). Co więcej, gramofon funkcjonuje jako złożony ekosystem fizyczny, w którym drgania przemieszczają się pomiędzy poszczególnymi elementami i wzajemnie na siebie oddziałują. Dokonaliśmy również przełomowych odkryć dotyczących interakcji samej płyty winylowej z tymi energiami.

Gdy zrozumieliśmy naturę tych zjawisk, kolejnym celem stało się opracowanie metod minimalizowania źródeł rezonansów oraz ograniczania ich propagacji w obrębie gramofonu. Na początku tej drogi odkryliśmy, że wiele rozwiązań stosowanych przez producentów przez dziesięciolecia nie było szczególnie skutecznych, a w niektórych przypadkach generowało własne problemy. Nawet uznane, wysoko oceniane modele gramofonów nie wypadały dobrze w pomiarach. Jeśli chcieliśmy dokonać rzeczywistego przełomu w jakości dźwięku, konieczne było odejście od tradycyjnych metod i technologii stosowanych w tej branży.

To podejście stanowi fundament odróżniający Dohmann Audio od innych producentów gramofonów. Mark Dohmann zwrócił się ku branżom, które mierzą się z podobnymi wyzwaniami, analizując stosowane tam rozwiązania. Przykładowo, mikroskopy elektronowe w laboratoriach badawczych nie są w stanie pracować z odpowiednią precyzją nawet przy minimalnym poziomie drgań — w jaki sposób są więc izolowane? Jak producenci samolotów myśliwskich radzą sobie z energią drgań przy przekraczaniu bariery dźwięku? W jaki sposób inżynierowie NASA chronią wrażliwe urządzenia w satelitach przed destrukcyjnymi rezonansami? Jak elektronika pracująca w niestabilnych środowiskach, takich jak szyby górnicze, rozprasza energię, nie wchodząc w interakcje z otoczeniem?

Analiza badań oraz rozwiązań stosowanych w tak wymagających dziedzinach pozwoliła Dohmann Audio opracować innowacje i technologie, które wcześniej nie były wykorzystywane w audio. Rezultaty tych działań są wyjątkowe.

Drugim istotnym filarem filozofii firmy jest „ewolucja”. Podobnie jak w przypadku Porsche i legendarnego modelu 911, najlepsze efekty osiąga się poprzez stworzenie od podstaw dopracowanej konstrukcji opartej na solidnych podstawach naukowych, a następnie jej konsekwentne udoskonalanie — poprzez testy, pomiary i stopniowe wprowadzanie kolejnych usprawnień. Takie podejście do rozwoju i doskonalenia konstrukcji jest natychmiast słyszalne podczas odsłuchu gramofonów Dohmann. Co istotne, zaprojektowano je w taki sposób, aby wszystkie wcześniejsze wersje mogły zostać zmodernizowane do aktualnej specyfikacji.

Helix One Mk3 powstał z jasno określonym celem: stworzenia referencyjnego systemu gramofonowego. Aby zrealizować tę ambicję, Dohmann Audio zastosował szereg unikatowych rozwiązań konstrukcyjnych i technologii. Należą do nich m.in. w pełni zintegrowany system izolacji drgań MinusK wykorzystujący technologię NSM, mechaniczna „zwrotnica” odpowiedzialna za rozpraszanie drgań o średnich i wysokich częstotliwościach, pływające podstawy ramion, specjalnie zaprojektowany i produkowany w Szwajcarii silnik opracowany według specyfikacji Dohmann Audio oraz starannie zaprojektowane ścieżki rozpraszania energii rezonansowej w obrębie chassis.

Moduł PowerBase integruje zasilanie, oprogramowanie sterujące pracą nowego silnika oraz układy pochłaniające zakłócenia wysokoczęstotliwościowe i RF. Zawiera również stabilizator zawieszenia, który unieruchamia gramofon podczas zmiany płyty, system sterowania oświetleniem oraz układy filtracji zasilania.

Rezultat

Brzmienie Helix One Mk3 od pierwszych chwil zwraca uwagę swoją czystością i realizmem. Konstrukcja umożliwia montaż dwóch ramion, a sam gramofon stał się wyborem wielu wymagających audiofilów na całym świecie. Lista zastosowanych innowacji i unikatowych rozwiązań jest imponująca, jednak o jego klasie decyduje coś więcej niż suma poszczególnych elementów.

To precyzyjnie zaprojektowany instrument o wyrafinowanej inżynierii, stanowiący idealną platformę dla muzyki — taką, która pozwala jej wybrzmieć w pełni i nawiązać emocjonalny kontakt ze słuchaczem. Informacja muzyczna zostaje wydobyta z rowków płyty winylowej z energią i naturalną ekspresją. Sam gramofon znika z toru odsłuchowego, pozostawiając przestrzeń dla swobodnego, nieskrępowanego przepływu muzyki.

Uznawany za prawdziwy punkt odniesienia w kategorii jakości odtwarzania, Helix One Mk3 zdobył znakomite recenzje i jest zaliczany do absolutnej czołówki gramofonów dostępnych na rynku — niezależnie od przedziału cenowego.

Możliwości rozbudowy

Platforma Helix One została zaprojektowana jako w pełni skalowalna. Gramofony w wersjach Mk1 i Mk2 mogą zostać zmodernizowane do specyfikacji Mk3, a sam Mk3 oferuje możliwość dalszej rozbudowy do wersji z systemem podciśnieniowego docisku płyty. Takie podejście skutecznie chroni inwestycję użytkownika i ogranicza utratę wartości, często towarzyszącą wprowadzeniu nowych modeli. Od samego początku koncepcja platformy Helix zakładała możliwość aktualizacji wraz z pojawianiem się, testowaniem i wdrażaniem nowych technologii.

Cechy i rozwiązania konstrukcyjne

• Możliwość montażu dwóch ramion
  
• Referencyjny, specjalnie zaprojektowany silnik produkcji szwajcarskiej
  
• PowerBase z nowym, zaawansowanym układem zasilania prądem stałym
  
• Zaawansowane kompozytowe podstawy ramion
  
• Architektura sygnału Micro Signal Architecture© (MSA)
  
• System izolacji drgań Negative Stiffness Mechanism (NSM)
  
• Mechaniczna technologia zwrotnicy drgań Mechanical Crossover Technology (MCT)
  
• Trójmodalny system talerza Tri-Modal Platter (TMP)
  
• Pierścień tłumiący krawędź talerza Edge Damping Ring (EDR)
  
• System tłumienia ramienia Tonearm Damping System (TDS)
  
• Zawieszenie strojonne rezonansowo Resonance Tuned Suspension (RTS)
  
• Powłoka typu Diamond Like Coating (DLC) redukująca tarcie w łożysku
  
• Napęd o wysokim momencie obrotowym z możliwością regulacji High Torque Adjustable Drive (HTAD)
  
• Układy absorpcji zakłóceń wysokoczęstotliwościowych i RF
  
• Technologia kontroli rezonansów RSA
  
• Stabilizator zawieszenia ułatwiający obsługę podczas zmiany płyty
  
• Docisk płyty z technologią kontroli rezonansów RSA
  
• System sterowania oświetleniem oraz filtracja zasilania
  0,5 Hz (Fz) w osi pionowej
  1,5 Hz (Fz) w osi poziomej
  
• Precyzyjna regulacja prędkości za pomocą przycisków

Helix One Mk3 Vacuum

Helix One Mk3 zdobył status absolutnego punktu odniesienia wśród gramofonów, mimo że w standardowej wersji nie wykorzystuje systemu podciśnieniowego. W licznych recenzjach był często zestawiany — i to z bardzo korzystnym rezultatem — z konstrukcjami w podobnym przedziale cenowym, wyposażonymi w tego typu rozwiązanie. Dla wielu użytkowników system próżniowego docisku płyty pozostaje więc opcją zbędną. Jednak dla tych, którzy oczekują maksymalnych korzyści płynących z jego zastosowania i dążą do uzyskania absolutnie topowej specyfikacji gramofonu Dohmann, Helix One Mk3 Vacuum wyznacza nowy poziom odniesienia w dziedzinie odtwarzania analogowego.

System podciśnieniowy wytwarza siłę zasysającą, po czym wyłącza się w momencie kontaktu igły z rowkiem płyty. Podczas odtwarzania nie występuje żadna praca pompy. Nawet w sytuacji spadku podciśnienia, wymagającej jej ponownej aktywacji, została ona zaprojektowana tak, aby działać całkowicie bezgłośnie i pozostawać odsprzęgniętą od elementów mogących wpływać na jakość dźwięku.

Dodatkowo zastosowana technologia wirtualnego pierścienia uszczelniającego (virtual O-ring) sprawia, że system próżniowy nie oddziałuje w żaden sposób na bezwładność talerza. Oznacza to, że nie ingeruje on w precyzyjnie zaprojektowany układ talerza i łożyska. Taki poziom dopracowania i neutralności działania pozostaje bez precedensu.

Aby w pełni docenić fundamenty tej referencyjnej konstrukcji, opracowanej przez uznanego projektanta systemów analogowych Marka Dohmanna i jego zespół, warto zapoznać się również z opisem modelu Helix One Mk3.

Jak działa system podciśnieniowego docisku płyty?

Gramofon wyposażony w system podciśnieniowy wykorzystuje delikatne zasysanie powietrza spod płyty, aby równomiernie i stabilnie „przyciągnąć” winyl do powierzchni talerza. Aby było to możliwe, talerz musi mieć odpowiednią konstrukcję — obejmującą kanały powietrzne oraz specjalną matę lub uszczelniający rant na obrzeżu, które umożliwiają wytworzenie szczelności pod płytą.

Po aktywacji podciśnienia płyta winylowa staje się w praktyce integralną częścią talerza — jest w pełni sprzężona i idealnie przylega do jego powierzchni. Eliminowane są wszelkie mikroszczeliny powietrzne, a kontakt obejmuje całą powierzchnię płyty. Siła docisku rozkłada się równomiernie na całym obszarze, a nie tylko w rejonie etykiety i trzpienia (jak w przypadku klasycznego docisku) czy na krawędzi (jak przy niektórych pierścieniach stabilizujących).

Oprócz zapewnienia idealnej płaskości płyty, układ winyl–talerz funkcjonuje jako jedna, wspólna masa efektywna, co przekłada się na wymierne korzyści soniczne.

Jakie są korzyści brzmieniowe dobrze zaprojektowanego systemu podciśnieniowego?

Eliminacja odkształceń i mikroszczelin powietrznych
System podciśnieniowy skutecznie „prostuje” płytę, dociskając ją do talerza na całej powierzchni — niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z lekkim wygięciem, nierównomiernym tłoczeniem czy po prostu niedoskonałą płaskością. Dzięki temu igła porusza się w rowku z zachowaniem stabilnej geometrii. Ogranicza to ryzyko błędów śledzenia, zniekształceń oraz niestabilności wysokości dźwięku, które mogą wynikać z deformacji płyty lub niejednorodnego kontaktu z talerzem. Pełne przyleganie eliminuje również „kieszenie powietrzne” pod winylem, które mogłyby generować rezonanse lub subtelne niestabilności (micro-flutter).

Lepsze prowadzenie igły i kontakt z rowkiem
Idealnie płaska i równomiernie dociśnięta płyta pozwala igle utrzymać stały, precyzyjny kontakt zarówno ze ścianami, jak i dnem rowka, co bezpośrednio przekłada się na dokładność śledzenia. Ma to szczególne znaczenie w przypadku złożonych fragmentów muzycznych, subtelnej dynamiki i gęstych aranżacji, gdzie nawet minimalne odchylenia mogą powodować rozmycie detali i utratę czytelności.

Dodatkowo, równomierne rozłożenie siły docisku na całej powierzchni płyty eliminuje ograniczenia typowe dla klasycznych docisków (działających głównie w osi trzpienia) oraz ciężarków (zwiększających bezwładność, lecz nie zawsze skutecznie niwelujących odkształcenia).

Redukcja rezonansów, drgań i sprzężeń zwrotnych
Odtwarzanie analogowe jest niezwykle wrażliwe na wszelkie zjawiska mechaniczne. Igła śledząca rowek generuje mikroskopijne drgania, które mogą przenosić się z płyty na talerz, łożysko, a nawet ramię i plintę — by następnie wracać do igły w postaci niepożądanych sprzężeń. Efektem jest pogorszenie czytelności i utrata precyzji. Sztywne sprzężenie płyty z talerzem, jakie zapewnia system podciśnieniowy, ogranicza mikroruchy i zjawiska rezonansowe, minimalizując wzajemne oddziaływanie energii między igłą a talerzem. W praktyce oznacza to mniej zniekształceń, mniejsze „rozmycie” przekazu oraz stabilniejszą, wierniejszą reprodukcję najdrobniejszych informacji zapisanych w rowku.

Większa stabilność obrotów i redukcja wow/flutter
Gdy płyta jest ściśle zespolona z talerzem, maleje ryzyko poślizgów oraz mikrozmienności prędkości obrotowej, które mogą prowadzić do efektów wow i flutter (subtelnych wahań wysokości dźwięku) oraz niestabilności rytmicznej. System podciśnieniowy powoduje jedynie minimalny wzrost bezwładności układu w porównaniu z ciężkimi dociskami, dzięki czemu nie obciąża nadmiernie silnika ani łożyska, a jednocześnie poprawia stabilność obrotów.

Wzrost przejrzystości, ilości detali i wierności brzmienia
Połączenie lepszego kontaktu igły z rowkiem, redukcji mikrowibracji oraz eliminacji odkształceń i szczelin powietrznych przekłada się na wyraźne ograniczenie rezonansów i anomalii mechanicznych. Dzięki temu igła może z większą precyzją przetwarzać geometrię rowka na sygnał elektryczny. W praktyce oznacza to mniej zniekształceń i podbarwień, większą czystość średnicy — zwłaszcza w zakresie wokali i instrumentów — bardziej konturowy i czytelny bas, lepszą definicję niskich częstotliwości, wyraźniejszy atak transjentów (perkusja, instrumenty perkusyjne), stabilniejszą scenę dźwiękową oraz ogólnie wyższy poziom wierności odtwarzania.

Możliwości rozbudowy

Platforma Helix One została zaprojektowana jako w pełni rozwojowa. Gramofony w wersjach Mk1 i Mk2 mogą zostać zmodernizowane do specyfikacji Mk3, a model Mk3 oferuje możliwość dalszej rozbudowy do wersji z systemem podciśnieniowego docisku płyty. Takie podejście skutecznie zabezpiecza inwestycję użytkownika i ogranicza utratę wartości, często towarzyszącą premierom nowych modeli. Od samego początku koncepcja platformy Helix zakładała możliwość jej ciągłego udoskonalania wraz z pojawianiem się, testowaniem i wdrażaniem nowych technologii.