WILSON AUDIO

Audio 08/2008

Wilson Audio

W okowach ameryka雟kiego HI-ENDU cz. IV.

Adam Mokrzycki


Siedziba Wilson Audio w Provo.
Przy pomocy czterog這wicowego routera CNC firmy Komo wycinane s poszczeg鏊ne elementy obudowy.
Gotowe elementy obudowy zestaw闚 Maxx 2 czekaj na dalsz obr鏏k.
Router CNC od razu wycina podfrezowania i wierci otwory na 鈔uby mocuj帷e.
Ka盥y z kawa趾闚 obudowy jest szlifowany r璚znie.
Poszczeg鏊ne cz窷ci obudowy 陰czy si przy pomocy specjalnego kleju.
Klejone elementy dociska si za pomoc szeregu 軼isk闚 stolarskich i zostawia na sze嗆 dni w spokoju.
Kolumny Sophia 2 wykonane s z kombinacji materia逝 M oraz X.
Na wyposa瞠niu fabryki znajduj si trzy nowoczesne lakiernie samochodowe.
Ka盥a z kolumn malowana jest r璚znie dwunastoma warstwami podk豉du i lakieru.
Wilson przechowuje wzornik wszystkich kolor闚, na jakie kiedykolwiek malowano jego produkty. Nawet, je瞠li klient wybra kolor zielony. Brrrrr...
Wszystkie zwrotnice zalewane s specjaln 篡wic, co eliminuje zjawisko mikrofonowania. Na zdj璚iu zwrotnica do zestaw闚 surround.
G這郾iki poddawane s dwudziestoczterogodzinnemu procesowi wygrzewania.
Porty bas-refleksu we wszystkich modelach Wilson Audio wytoczone s z litego aluminium.
W domowym systemie Davida Wilsona pracuj kolumny X-2 Alexandria.
Salon w domu Davida Wilsona zosta specjalnie przygotowany do cel闚 audio. Uwag zwraca pochy造, dwuspadowy dach ze zintegrowanymi dyfuzorami.
David Wilson (w skarpetkach), X-2 (na kolcach), 穎na Sheryl Lee (w szpilkach).
W znajduj帷ym si na terenie fabryki pokoju ods逝chowym kr鏊uje sprz皻 marek Audio Research, Nagra oraz Spectral.
Kolumny B&W Matrix 800 s逝膨 do szkolenia por闚nawczego prowadzonego dla dealer闚 Wilsona...

Czwartym i ostatnim przystankiem mojej audiofilskiej eskapady po Stanach Zjednoczonych by豉 fabryka Wilson Audio. Firma mie軼i si w Provo – mie軼ie licz帷ym ok. 100 tysi璚y mieszka鎍闚, le膨cym ok. 60 km na po逝dnie od Salt Lake City. S御iaduj帷e od po逝dnia z jeziorem Utah, a od p馧nocnego-wschodu strze穎ne przez g鏎y Wasatch, Provo znane jest g堯wnie z Brigham Young University, za這穎nego przez mormon闚, w kt鏎ym kszta販i si ponad 30 tysi璚y student闚. Absolwentem miejscowego uniwersytetu jest tak瞠 w豉軼iciel firmy, David A. Wilson, kt鏎y mormonem jednak瞠 nie jest.

Porz康ek musi by

Fabryka ju na pierwszy rzut oka sprawia wra瞠nie nietypowej i to manufaktury tego typu – a odwiedzi貫m ich ju grubo ponad dwadzie軼ia – ulokowane s na obrze瘸ch miast w specjalnych strefach przemys這wych, gdzie s御iaduj z dziesi徠kami podobnych sobie fabryk i fabryczek produkuj帷ych myd這 i powid這. Tymczasem firma Wilson Audio nie tylko nie znajduje si w strefie przemys這wej, ale ponadto otoczona jest ze wszystkich stron zabudow jednorodzinn, znajduje si w 鈔odku regularnej dzielnicy mieszkalnej. Oczywi軼ie mo磧iwe, 瞠 gdy w 1991 r. David Wilson budowa swoj now siedzib, sta豉 ona jeszcze w szczerym polu i dopiero p騧niej zosta豉 wch這ni皻a przez rozrastaj帷e si miasto. Nie zmienia to jednak faktu, 瞠 jedziemy typow ameryka雟k uliczk, jak znamy z seriali „Cudowne lata” czy „Gotowe na wszystko” – z dzie熤i biegaj帷ymi po ulicach, porozrzucanymi zabawkami i poprzewracanymi rowerkami.

Drug niecodzienn cech fabryki Wilsona – kt鏎a by mo瞠 wynika cz窷ciowo r闚nie z pierwszej – jest jej wygl康. Zazwyczaj fabryki to du瞠, prostopad貫 bry造 wzniesione z p造ty warstwowej, rzadziej murowane, kt鏎e mo積a pomyli tylko z magazynem Castoramy. Tymczasem Wilson Audio bardziej przypomina du膨 rezydencj lub ekskluzywny biurowiec klasy A. Nowoczesna bry豉, du瞠 przeszklone powierzchnie, a wszystko dyskretnie schowane za krzewami i drzewami znajduj帷ego si od frontu ogrodu. Wida, 瞠 sam ogr鏚 r闚nie nie jest dzie貫m przypadku, lecz musia zosta zaprojektowany przez architekta krajobrazu. Z dziesi徠kami mieni帷ych si feri barw kwiat闚 i krzew闚, r闚no pouk豉danymi kamieniami i strzelaj帷 na kilka metr闚 do g鏎y fontann, wygl康a po prostu bajkowo. To przywi您anie do szczeg馧闚, jak mia貫m si p騧niej przekona, jest wizyt闚k w豉軼iciela Wilson Audio.

Moimi przewodnikami po fabryce byli: mened瞠r eksportu, John Giolas i szef sprzeda篡 na Ameryk, Trent Workman. Na spotkanie z samym Davidem Wilsonem mieli鄉y zarezerwowane popo逝dnie.

Zwiedzanie fabryki rozpoczynamy od om闚ienia materia堯w, z jakich wykonane s wszystkie kolumny Wilson Audio. Firma ju wiele lat temu zaprzesta豉 stosowania tradycyjnego MDF-u na rzecz laminat闚 i 篡wic fenolowych. Obecnie w budowie kolumn wykorzystywane s dwa r騜ne materia造, b璠帷e w豉snymi opracowaniami Wilsona – materia M oraz materia X. Materia M na pierwszy rzut oka wygl康a jak zwyk造 MDF, jednak jest znacznie twardszy, ma wi瘯sz g瘰to嗆 i znacznie lepiej t逝mi rezonanse ni zwyk造 MDF. Do tego jest a osiem razy dro窺zy ni MDF – z dum podkre郵a Trent. Je瞠li koszt materia逝 M mo瞠 przyprawi ksi璕owego o b鏊 g這wy, to koszt materia逝 X b璠zie dla niego prost drog do zawa逝 serca – jest on a szesna軼ie razy dro窺zy od tradycyjnego MDF-u! Materia X niczym nie przypomina dost瘼nych materia堯w – jest twardy niczym stal, a przy tym jego mo磧iwo軼i t逝mienia rezonans闚 przypominaj sorbotan. „Materia逝 M u篡wamy do wykonywania obud闚 modu堯w 鈔edniotonowych w modelach Maxx 2 oraz X-2, a tak瞠 w okolicach g這郾ik闚 鈔edniotonowych w kolumnach System 8 oraz Sophia” – wyja郾ia dalej Trent. Twardszy materia X wykorzystuje si do wykonywania pozosta造ch cz窷ci obudowy.

Takich materia堯w nie mo積a ci望 przy pomocy tradycyjnych narz璠zi stolarskich. Ogromne, grube na kilka centymetr闚 p豉ty materia逝 trafiaj na olbrzymi, czterog這wicowy router CNC firmy Komo. Tutaj, przy pomocy specjalnych g這wic frezuj帷ych, wycinane s poszczeg鏊ne kawa趾i obudowy potrzebne do stworzenia kolumny. Maszyna pracuje powolnie i miarowo, za ka盥ym przejazdem ods豉niaj帷 coraz g喚bsze pok豉dy materia逝. Wyci皻e elementy s nast瘼nie klejone przy pomocy specjalnego kleju. – „Czas schni璚ia tego specyfiku, b璠帷ego r闚nie produktem stworzonym specjalnie dla Wilson Audio, wynosi r闚ny tydzie. Okres ten kolumny sp璠zaj 軼i郾i皻e szeregiem 軼isk闚 stolarskich. Uzyskane spoiwo jest mocniejsze, ni sam materia z jakiego wykonano kolumny” – przekonuje Trent.

Sklejona kolumna w璠ruje po raz pierwszy do komory lakierniczej, kt鏎a na okres kolejnych kilkunastu dni stanie si jej drugim domem. W Wilson Audio znajduj si 陰cznie trzy supernowoczesne komory lakiernicze – identyczne, jakich u篡wa si w przemy郵e samochodowym. Filtry w nich zainstalowane s w stanie wychwyci wszystkie zanieczyszczenia powietrza wi瘯sze ni 2 mikrony. Pierwsz warstw nak豉dan na kolumny jest specjalny 瞠l pochodz帷y z przemys逝 morskiego. Jego celem jest ukrycie miejsc po陰cze poszczeg鏊nych element闚 oraz uszczelnienie ca貫j konstrukcji. Po jego wyschni璚iu jest on szlifowany, aby uzyska absolutnie g豉dk powierzchni. Potem nanosi si pierwsz z 3 warstw podk豉du, na kt鏎y nast瘼nie nak豉da si 8 warstw lakieru, „lepszego ni samochodowy” – jak obiecuje Trent. Na koniec kolumny s szlifowane na mokro, aby uzyska efekt absolutnej g豉dzi niczym wysokiej klasy lustro. Mia貫m okazj dok豉dnie przyjrze si kilku obudowom, jak r闚nie kilku sztukom odrzuconym przez kontrol jako軼i i faktycznie, lakieru o takiej jako軼i pr騜no szuka w seryjnie produkowanym aucie wyje盥瘸j帷ym 鈍ie穎 z fabryki, o naprawach lakierniczych nie wspominaj帷. – „Je瞠li w ca造ch Stanach nie b璠ziesz m鏬 znale潭 dobrego lakiernika, to dlatego, 瞠 wszyscy pracuj ju u nas” – 瘸rtuje Trent.

R闚nolegle do prac wyko鎍zeniowych trwaj prace nad pozosta造mi elementami kolumn. Wszystkie g這郾iki stosowane przez Wilson Audio pochodz od trzech uznanych poddostawc闚 – Focala (wi瘯szo嗆 tweeter闚 oraz woofery do modelu X-2), Scan-Speaka (tweeter Duette, wszystkie mid-woofery oraz woofer do modelu Sophia 2) a tak瞠 Dynaudio (woofery do modelu System 8). Wszystkie one stanowi wersje specjalne, robione wg specyfikacji Wilson Audio. Cz窷 z nich, jak na przyk豉d tweetery Focala, jest zmodyfikowana do tego stopnia, 瞠 poza zastosowan membran niewiele przypominaj orygina. Wszystkie g這郾iki s dok豉dnie mierzone i parowane. Wyniki pomiar闚 s przechowywane, co w razie awarii pozwala dobra g這郾ik o zbie積ych parametrach. Przed dokonaniem pomiar闚 g這郾iki s jeszcze wygrzewane przez 24 godziny, bowiem w okresie tym znacz帷o zmieniaj si parametry g這郾ik闚.

Wszystkie elementy zwrotnicy przechodz wst瘼n selekcj. Swoje miejsce w uk豉dzie znajd tylko elementy o warto軼i nie dalszej ni od ustalonej w projekcie o zaledwie 0,05%. Ca豉 zwrotnica 陰czona jest metod punkt-wpunkt, na koniec ca這嗆 jest zalewana 篡wic w specjalnej plastikowej foremce, co ma zapobiega mikrofonowaniu cz窷ci zwrotnicy. Kable u篡te do po陰cze wewn皻rznych pochodz od Transparent Audio. Pomy郵ano nawet o takich detalach jak 鈔uby mocuj帷e g這郾iki, kt鏎e wykonano ze stali nierdzewnej. Doprawdy trudno jest znale潭 cho熲y jeden element sk豉daj帷y si na g這郾iki Wilson Audio, kt鏎emu NIE po鈍i璚ono uwagi. Ca趾owity czas wykonania jednej kolumny, od momentu dostarczenia p馧produkt闚 potrzebnych do jej budowy do momentu jej uko鎍zenia, wynosi od 20 dni w przypadku najmniejszych modeli, do 42 dni w przypadku flagowego Alexandria X-2.

Po zako鎍zeniu zwiedzania fabryki, zosta貫m zaproszony na lunch do Sundance, znajduj帷ego si wysoko w g鏎ach rancho Roberta Redforda, znanego z odbywaj帷ego si tam od wielu lat festiwalu film闚 offowych. Oczywi軼ie samego Redforda nie mia貫m okazji pozna ani nawet zobaczy, niemniej miejsce jest przepi瘯ne i rozumiem, dlaczego aktor zakocha si w tym kawa趾u ziemi. Potem zaproponowano mi jeszcze przejazd wyci庵iem krzese趾owym na szczyt pobliskiej g鏎y, z czego jednak nie skorzysta貫m. Jako zapalony narciarz przesiedzia貫m ju na tego typu wyci庵ach d逝gie godziny, a przecie na dole czeka na mnie jeszcze kulminacyjny punkt programu. Nie ukrywam, 瞠 ju sama my郵 o tej wizycie wprawia豉 mnie w lekk ekscytacj. Nie tylko dlatego, 瞠 spotkania w prywatnych domach projektant闚 i w豉軼icieli nale膨 do zupe軟ej rzadko軼i, ale przede wszystkim dlatego, 瞠 mia豉 to by wizyta u samego Davida Wilsona – luminarza hi-endu, cz這wieka legendy. Do tej pory pami皻am, jak bez ma豉 dwadzie軼ia lat temu, jeszcze jako m這dy ch這pak, z wypiekami na twarzy czyta貫m recenzje produkt闚 Wilsona w brytyjskim HiFi News. Wtedy jawi造 mi si jako przedmioty z innego zupe軟ie 鈍iata, nierealne, z cenami, kt鏎e przyprawia造 o zawr鏒 g這wy. Wtedy nie marzy貫m nawet, 瞠 b璠 m鏬 ich kiedykolwiek pos逝cha, a co dopiero pozna i odwiedzi w prywatnym domu samego konstruktora

Rozpoczynamy od zwiedzania ca貫go domu, pierwszy przystanek robimy w specjalnie przygotowanej sali do kina domowego – Maxx 2 z przodu, Sophia 2 z ty逝 i g這郾ik centralny Watch. Z ty逝 dostrzegam szaf szczelnie wype軟ion elektronik Parasounda oraz projektor Sony Qualia. Z przodu, po這穎ny na boku niczym stolik do kawy, le篡 gigantyczny subwoofer Wilson XS. David puszcza fragmenty filmu „Master and Commander” i nast瘼ne 10 minut siedz jak zahipnotyzowany, ws逝chuj帷 si w wystrza造 armat i 這mot 豉mi帷ych si kad逝b闚 statk闚. Odwiedzi貫m w swoim 篡ciu wiele pokaz闚 kina z najwy窺zej p馧ki, ale czego takiego jeszcze nigdy nie s造sza貫m. Skala d德i瘯u i swoboda dynamiczna by造 zupe軟ie niespotykane. Du瘸 w tym zas逝ga subwoofera XS, kt鏎ego dwa pi皻nastocalowe woofery nap璠zane zmostkowanym Parasoundem wyzwala造 ju nawet nie fale akustyczne, ale i軼ie sejsmiczne! A wszystko to po陰czone z nies造chan przejrzysto軼i.

Wstrz捷ni璚i, ale nie zmieszani pierwszym pokazem, pod捫amy do salonu, w kt鏎ym zainstalowany jest system stereo. G堯wny pok鎩 pa雟twa Wilson闚 ma dobrze ponad 80 metr闚 kwadratowych, zosta specjalnie zaprojektowany pod k徠em walor闚 akustycznych, ma pochowane w 軼ianach ustroje poch豉niaj帷e i rozpraszaj帷e. Uwag od razu zwraca tak瞠 pochy造, dwuspadowy sufit, na kt鏎ym zamontowano szereg p馧walc闚. W centralnym miejscu pokoju stoj topowe kolumny Wilsona – X-2 Alexandria. S one zasilane monoblokami VTL Sigfried, po陰czonymi z przedwzmacniaczem Audio Research Reference 3 oraz odtwarzaczem Audio Research Reference CD-7. Jako 廝鏚豉 alternatywne s逝膨 gramofon Basis oraz cyfrowy magnetofon studyjny Nagra-D, wspomagany przetwornikiem C/A firmy EMM Labs. Ca這嗆 po陰czona jest przewodami Transparent Audio Opus MM. W drugiej cz窷ci pokoju uwag zwraca fortepian. Jest on u篡wany przez 穎n Davida – Sheryl Lee, podczas recitali dla znajomych. Ta niecodzienna dla nas forma sp璠zania wolnego czasu jest jak wida dalej 篡wa po鈔鏚 klasy wy窺zej w Stanach Zjednoczonych. U nas niestety tylko grill i kie豚asa. 疾by chocia karaoke...

Prezentacja systemu obejmuje w du瞠j mierze muzyk klasyczn, po czym gospodarz znika na dobr godzin, pozwalaj帷 s逝cha swoich p造t. System Wilsona nie jest mi do ko鎍a nieznany, wszystkich wchodz帷ych w jego sk豉d komponent闚, cho nie w identycznym zestawieniu, mia貫m ju okazj s逝cha podczas r騜nych wystaw i u znajomych, ale mo磧iwo嗆 pos逝chania orkiestry symfonicznej na realistycznym poziomie g這郾o軼i w tak du篡m pokoju jest z pewno軼i zupe軟ie nowym do鈍iadczeniem. Szczeg鏊nie, 瞠 pok鎩 r闚nie jest do嗆 niezwyk造. Dzi瘯i wysokiej efektywno軼i kolumn, si璕aj帷ej 95 dB, po陰czonej z ogromn moc 600 W lampowego wzmacniacza, bardzo du瘸 kubatura pokoju ods逝chowego nie tylko nie przeszkadza, ale daje mo磧iwo嗆 rozwini璚ia skrzyde.

Okre郵enie „skala d德i瘯u”, zar闚no w sensie dynamiki, jak i tworzonej stereofonii, nabiera tu zupe軟ie nowego znaczenia. To co pomi璠zy typowym super systemem a muzyk na 篡wo. Ka盥y z instrument闚 ma naturalne rozmiary. Zogniskowanie 廝鏚e pozornych, jak i rozdzielczo嗆 s wyj徠kowe, a mimo to system nie gra analitycznie. Gra po prostu prawdziwie. Dlatego systemu Davida m鏬豚ym pewnie s逝cha do p騧nej nocy, ale mia貫m przed sob jeszcze jeden bardzo wa積y punkt programu – wywiad. My郵, 瞠 obok Franco Serblina z Sonus Fabera, kt鏎ego mia貫m okazj odwiedzi pod koniec lat 90., David Wilson nale篡 do najmilszych i jednocze郾ie najbardziej skromnych os鏏 w tej bran篡. Obaj maj w sobie r闚nie niesamowit pasj. Wystarczy ich zapyta o najnowszy produkt, aby opowiadali o nim godzinami, w najdrobniejszych szczeg馧ach. To co ich r騜ni, to spos鏏 pracy. O ile Franco Serblin tworzy, zdaj帷 si niemal ca趾owicie na swoj intuicj i zmys estetyczny, o tyle David Wilson stawia przede wszystkim na wiedz i si喚 umys逝.

To niezwykle skrupulatne, naukowe podej軼ie ma swoje bezpo鈔ednie 廝鏚這 w jego wykszta販eniu. David Wilson jest bowiem biologiem molekularnym i jeszcze przez wiele lat po studiach prowadzi r騜nego rodzaju badania kliniczne. Podobnie jak kiedy w dzia豉lno軼i naukowej, tak teraz w jego produktach nie ma miejsca na przypadek. Dlatego dla Davida bardzo wa積a jest systematyczno嗆 i dokumentowanie ka盥ego kolejnego kroku. Wystarczy zapyta, jak doszed do u篡wania dw鏂h r騜nych typ闚 cyny, aby wyci庵n掖 z szafy odpowiedni zeszyt, w kt鏎ym metodycznie, punkt po punkcie, ma opisane wszystkie testowane przez siebie kombinacje materia堯w. Przy ka盥ej analizie znajdzie si data, dok豉dne warunki testu oraz oczywi軼ie przyznane oceny cz御tkowe, odpowiadaj帷e wszystkim wa積ym dla niego aspektom brzmienia, z odpowiednimi adnotacjami. Chcemy wiedzie, na jakiej podstawie dokona wyboru gniazd g這郾ikowych w swoich pierwszych kolumnach – prosz bardzo – si璕amy kilka p馧ek wy瞠j i znajdujemy dok豉dny opis przeprowadzonych do鈍iadcze. Po prostu perfekcjonista.

Wywiad: David Wilson

Adam Mokrzycki: Czy m鏬豚y Pan opowiedzie czytelnikom AUDIO, jak zacz窸a si Pana przygoda z hi-fi ?

David Wilson: W roku 1957, w wiecz鏎 Bo瞠go Narodzenia. Poszed貫m wcze郾ie spa, aby nast瘼nego dnia m鏂 jak najwcze郾iej otworzy zestaw m這dego chemika, kt鏎y dosta貫m od rodzic闚 w prezencie. Nie mog貫m jednak zasn望, gdy ca造 czas s造sza貫m ludzi pod moim domem, 酥iewaj帷ych bo穎narodzeniowe kol璠y. My郵a貫m, 瞠 zaraz p鎩d sobie dalej i b璠 je 酥iewa przed nast瘼nym domem, ale oni uparcie stali w miejscu i 酥iewali. Otworzy貫m wi璚 okno, aby zobaczy, o co w tym chodzi i ze zdziwieniem stwierdzi貫m, 瞠 ulica by豉 zupe軟ie pusta. Okaza這 si, 瞠 to nasz s御iad, niejaki Bob Wills, wystawi w oknie swojego Klipschorna zasilanego z 50 W lampowego monobloku Fishera i gramofonu Weathersa – czyli najlepszego sprz皻u dost瘼nego w tym czasie – i puszcza na nim kol璠y. To otworzy這 mi oczy na zupe軟ie nowy 鈍iat. Dopiero kilka lat p騧niej dowiedzia貫m si, 瞠 Bob Wills by cz這wiekiem, kt鏎y razem z Paulem Klipschem zaprojektowa oryginalnego Klipschorna. Nale瘸 on do pionier闚 audiofilizmu w Sacramento.

Adam Mokrzycki: Sk康 pomys na za這瞠nie firmy produkuj帷ej g這郾iki?

David Wilson: Wilson Audio zaczyna這 jako wytw鏎nia p造towa. W 1977 r. wypu軼ili鄉y nasze pierwsze nagranie, jakim by豉 muzyka organowa z Jamesem Welchem. Do嗆 szybko postanowi貫m jednak zbudowa referencyjny system do naszego studia. Potrzebowa貫m narz璠zia, kt鏎e pozwoli這by mi lepiej kontrolowa jako嗆 naszych nagra. Przez ponad 3 lata w gara簑 i salonie naszego niewielkiego domu budowa貫m prototyp referencyjnych kolumn. Swoj ostateczn form ujrza造 w 1981 r. pod nazw WAMM – Wilson Audio Modular Monitor. By豉 to niezwykle zaawansowana konstrukcja, sk豉daj帷a si z czterech wie z ruchomymi modu豉mi, w kt鏎ych zainstalowanych by這 w sumie ponad 20 g這郾ik闚, w tym 15 wst璕owych wysokotonowych, zamontowanych na p豉szczy幡ie b璠帷ej wycinkiem kuli. Kolumny by造 niezwykle skomplikowane, trudne do ustawienia i do prawid這wej pracy wymaga造 jeszcze zewn皻rznego korektora. Jednak mimo tych wszystkich wad, poprawnie ustawione, gra造 lepiej ni jakikolwiek produkt dost瘼ny w owym czasie na rynku. Za namow znajomych audiofil闚, kt鏎zy byli pod ogromnym wra瞠niem naszego projektu, postanowili鄉y pokaza je szerszej publiczno軼i. Premiera mia豉 miejsce w Galard Audio w p馧nocnej Kaliforni. Mimo zupe軟ie astronomicznej, jak na owe czasy, ceny 28 000 dolar闚, mieli鄉y od razu zam闚ienia na dwie kolejne pary. Do ko鎍a roku sprzedali鄉y 陰cznie 5 par. W 1982 r. pokazali鄉y je na wystawie WCES i kula zacz窸a si toczy. ㄠcznie sprzedali鄉y 55 par WAMM, mimo 瞠 cena w ko鎍owym okresie produkcji, pod koniec lat 90., si璕a豉 225 000...

Adam Mokrzycki: Dlaczego zako鎍zyli軼ie produkcj tego modelu?

David Wilson: Z這篡造 si na to dwie przyczyny. WAMM, ze wzgl璠u na swoje skomplikowanie, wymaga mojej obecno軼i podczas instalacji. By貫m jedyn osob, kt鏎a potrafi豉 wszystko prawid這wo ustawi i osobi軼ie uruchamia貫m ka盥 z 55 sprzedanych par na 5 kontynentach, poznaj帷 przy tym mas wspania造ch ludzi. Z wiekiem jednak podr騜owanie nie staje si 豉twiejsze, i prawd m闚i帷, by貫m ju troch zm璚zony je盥瞠niem po ca造m 鈍iecie i ustawianiem kolejnych WAMM闚. Drug przyczyn, mo瞠 nawet wa積iejsz, by這 zaprzestanie przez KEFa produkcji g這郾ik闚 B139 wykorzystywanych w tych kolumnach. Po prostu kt鏎ego dnia zadzwonili鄉y do dostawcy, aby zam闚i kolejn parti i dowiedzieli鄉y si, 瞠 zosta造 wycofane z produkcji. Zostali鄉y dos這wnie z kilkoma parami g這郾ik闚 w r瘯u.

Adam Mokrzycki: B璠帷 jednak dzisiaj w waszym magazynie, zauwa篡貫m ca趾iem poka幡y stos tych g這郾ik闚 ...

David Wilson: Istotnie i wi捫e si z tym do嗆 鄉ieszna historia. Jak ju wspomnia貫m, o zaprzestaniu produkcji g這郾ik闚 B139 dowiedzieli鄉y si z dnia na dzie. Byli鄉y jednak bardzo uparci i w ko鎍u uda這 nam si dotrze w KEFie do cz這wieka imieniem Clive, kt鏎y wiedzia, 瞠 na p馧kach zosta這 jeszcze kilka p馧produkt闚 potrzebnych do wykonania tego g這郾ika – kilka koszy, zawiesze, membran itd. Uda這 nam si wyprosi KEFa, aby z這篡 nam z tego gotowe g這郾iki, kt鏎ych by這 dok豉dnie 14. Po tym powiedzieli, 瞠 to ju wszystko i na wi璚ej nie mamy co liczy. Postanowili鄉y wi璚 sprawdzi mo磧iwo嗆 samodzielnej produkcji tego g這郾ika, ale niestety nie by這 to proste. Problemem by豉 unikalna membrana – bry豉 pianki podobnej do styropianu, pokryta foli aluminiow, potem specjaln gum, wszystko robione r璚znie – to jedna z tych rzeczy, kt鏎 potrafi tylko Brytyjczycy. W czasie, gdy g這wili鄉y si nad w豉snor璚znym wykonaniem g這郾ika B139, zupe軟ie niespodziewanie, zadzwoni do nas dealer z Hiszpanii, kt鏎y okaza si mie ponad 80 tych g這郾ik闚! Kupili鄉y od razu ca造 jego zapas. Mieli鄉y ogromne szcz窷cie. Dzi瘯i temu jeste鄉y w stanie serwisowa WAMMy przez kolejne 20 lat!

Adam Mokrzycki: WAMM nie by jednak waszym najwi瘯szym sukcesem. Ten przyszed wraz z modelem WATT (Wilson Audio Tiny Tott). Jaka jest geneza tej kultowej ju konstrukcji?

David Wilson: WATT, podobnie jak wcze郾iej WAMM, powsta na potrzeby firmy nagraniowej. Na pocz徠ku lat 80. mieli鄉y ju referencyjny zestaw studyjny, ale w dalszym ci庵u brakowa這 nam referencyjnego monitora bliskiego pola, kt鏎y m鏬豚ym zabiera ze sob na plan nagraniowy. Wykorzystywali鄉y wtedy dwa r騜ne komercyjne monitory, z kt鏎ych ka盥y brzmia troch inaczej. Zdarza造 nam si takie sytuacje, 瞠 materia przyniesiony z planu do studia brzmia fatalnie, jak gdyby g這郾iki bliskiego pola i nasze WAMMy m闚i造 w zupe軟ie innym j瞛yku. By這 to bardzo frustruj帷e. Postanowi貫m zbudowa w豉sny referencyjny monitor bliskiego pola, kt鏎y b璠zie m闚i dok豉dnie tym samym j瞛ykiem co WAMM. Obydwa monitory, kt鏎ych u篡wa貫m do tamtej pory, przez wi瘯szo嗆 ludzi uznawane by造 za bardzo satysfakcjonuj帷e, r闚nie dlatego, 瞠 ukrywa造 pewne niedostatki nagra. Mnie potrzebny by g這郾ik nies造chanie szybki, o znikomym poziomie zniekszta販e, kt鏎y nie stara si upi瘯sza rzeczywisto軼i. Drugim za這瞠niem by這 stworzenie g這郾ika o wyj徠kowej wierno軼i w odtwarzaniu sceny stereofonicznej, aby m鏂 odpowiednio ustawia mikrofony na planie. Trzecim by這 doskona貫 odwzorowanie kontrast闚 dynamicznych. Jest to bardzo wa積e podczas nagrywania materia逝 muzycznego. Cz瘰to dwa nagrania mog brzmie identycznie za wyj徠kiem wspomnianej ekspresji dynamicznej, i musisz szybko zdecydowa, kt鏎e jest lepsze. Wykona貫m dwa prototypowe egzemplarze WATTa – jeden siermi篹nie wyko鎍zony, przeznaczony do nagra w terenie, a drugi w 豉dnej okleinie do domowego u篡tku. U篡wa貫m go przez d逝窺zy czas, a wreszcie w 1996 r. postanowi貫m zabra na WCES, aby m鏂 prezentowa nagrania naszej wytw鏎ni. Ludzie przychodzili, siadali, s逝chali i m闚ili – 鈍ietna muzyka, ale chcia豚ym kupi takie kolumny. I tak zrodzi豉 si komercyjna wersja tego produktu. Popyt na WATTy by dla mnie du篡m zaskoczeniem. W tamtym czasie najdro窺zy minimonitor sprzedawany na rynku ameryka雟kim – Celestion SL 600 – kosztowa 1 600 dolar闚 za par. My nasze g這郾iki wycenili鄉y na 4 400 dolar闚.

Adam Mokrzycki: Sk康 pomys, aby do monitora bliskiego pora zaprojektowa subwoofer?

David Wilson: WATT, mimo swoich niezaprzeczalnych zalet mia r闚nie wady, kt鏎e wynika造 w prostej linii z jego za這瞠 konstrukcyjnych. Brakowa這 mu najni窺zego basu, brakowa這 nawet wy窺zego basu, przez co brzmia raczej ch這dno i szczup這. Ludzie praktycznie od razu zacz瘭i eksperymentowa z r騜nymi subwooferami, kt鏎e mia造 zniwelowa niedostatki WATTa. Jedne kombinacje brzmia造 lepiej, inne gorzej, ale 瘸dnej z nich nie udawa這 si zapewni naprawd p造nnego przej軼ia pomi璠zy g這郾ikami. Wi瘯szo嗆 z tych konstrukcji by豉 po prostu przera幢iwie wolna i nie by豉 w stanie nad捫y za ultraszybkim WATTem. Postanowi貫m zatem rozwi您a ten problem, projektuj帷 odpowiedni woofer. Nie subwoofer, ale w豉郾ie woofer. Wymiary mia貫m w zasadzie narzucone – mia to by podstawa pod WATTa. Aby uzyska 20 Hz z tak niewielkiej obudowy, musia豚ym u篡 jakiego niewielkiego g這郾ika, z ci篹k membran, o du瞠j podatno軼i. Mia豚ym, co prawda niski bas, ale w skali dynamicznej wci捫 by豚y on ograniczony, nie m闚i帷 ju o szybko軼i.
Postanowi貫m podej嗆 zatem do sprawy od strony dok豉dnie przeciwnej. Przede wszystkim chcia貫m uzyska bas r闚nie szybki co WATT. Zacz掖em si zastanawia, jak nisko musi si璕a bas, aby by dla typowego s逝chacza satysfakcjonuj帷y, niekoniecznie rekordowy. Doszed貫m do wniosku, 瞠 takim punktem jest 40 Hz. Zdecydowa貫m si na dwa g這郾iki niskotonowe Dynaudio, kt鏎e by造 szybkie i w tandemie oferowa造 po膨dan przeze mnie efektywno嗆 i obci捫alno嗆. I tak w 1988 r. narodzi si dedykowany subwoofer – Puppie.
Od tego momentu zam闚ienia zacz窸y sp造wa szerokim strumieniem, a my nagle stali鄉y si prawdziw firm hi-endow. Obudowy do WATTa zacz窸y pi皻rzy si w pokoju, korytarzach oraz gara簑, a moje dzieci – David III, Kevin, Daryl i Debby nieoczekiwanie znalaz造 prac przy budowie g這郾ik闚. Trzy lata p騧niej przenie郵i鄉y si do naszej obecnej fabryki.

Adam Mokrzycki: Przez wiele lat, praktycznie od momentu powstania modelu WATT, u篡wa Pan nieprzerwanie odwr鏂onej kopu趾i Focala. Sk康 Pana przywi您anie do tego jednego typu g這郾ika ?

David Wilson: Tweeter Focala posiada kilka interesuj帷ych w豉軼iwo軼i. Jest szybki, jego brzmienie jest bardzo kompletne harmonicznie, a przede wszystkim, pozwala mi na wybranie niskiej cz瘰totliwo軼i podzia逝 zwrotnicy. Inne tweetery, dla zachowania liniowo軼i oraz odpowiedniej obci捫alno軼i, wymagaj punktu podzia逝 na poziomie 2,5-3 kHz. Zejd ni瞠j i mo瞠sz szybko po瞠gna si ze swoim tweeterem. Wierz mi – nic nie brzmi gorzej ni spalony tweeter (鄉iech). Tweeter Focala pozwala mi na wybranie relatywnie niskiej cz瘰totliwo軼i podzia逝 zwrotnicy, a to z kolei pozwala na zastosowanie du瞠go 6,5 calowego g這郾ika nisko鈔edniotonowego. Przez wiele os鏏 jestem krytykowany za stosowanie tak du篡ch g這郾ik闚 鈔edniotonowych, zamiast bardziej wyspecjalizowanych jednostek o 鈔ednicy 4 lub 5 cali. Mam bardzo du穎 do鈍iadczenie z tego typu g這郾ikami, kt鏎e stosowa貫m m.in. w WAMMie. Wiem co potrafi, ale wiem r闚nie, czego nie potrafi. Problem z niewielkimi 鈔edniotonowcami polega na tym, 瞠 nie potrafi wygenerowa dostatecznie du穎 energii na dole skali, na kt鏎ym bardzo mi zale篡. Nie potrafi odda uderzenia lewej r瘯i fortepianu, pud豉 rezonansowego wiolonczeli czy barytonu. Oczywi軼ie firmy pr鏏uj zaradzi temu, odpowiednio wy瞠j przycinaj帷 woofer. Problem z takim rozwi您aniem polega jednak na braku odpowiedniej artykulacji z woofera.

Adam Mokrzycki: A co Pan my郵i o g這郾ikach wst璕owych ? Si璕ali軼ie ju po t technologi w waszym topowym modelu WAMM.

David Wilson: G這郾iki wst璕owe maj jedn zalet – oferuj najbardziej delikatne, eteryczne wysokie tony. Na tym lista ich zalet niestety si ko鎍zy, a lista wad jest d逝ga. Po pierwsze – rezonanse. Nasza kopu趾a wysokotonowa ma rezonans w okolicy 20kHz, ale poza tym charakterystyka jest niezwykle czysta. Charakterystyka typowego g這郾ika wst璕owego jest usiana rezonansami. Po drugie, bardzo ma豉 obci捫alno嗆. Niewiele g這郾ik闚 wst璕owych mo瞠 pracowa z cz瘰totliwo軼iami ni窺zymi ni 4-5 kHz. Oczywi軼ie mo積a to na nich wymusi, ale wtedy lawinowo wzrastaj zniekszta販enia. Po trzecie wreszcie – charakterystyka kierunkowa. Jest ona znacz帷o inna od charakterystyki tradycyjnej kopu趾i, kt鏎a posiada kolisty kszta速 promieniowania, a wi璚 zbli穎ny do naturalnego. G這郾ik wst璕owy uprzywilejowuje p豉szczyzn poziom, a dyskryminuje pionow (przy jego typowej instalacji „w pionie” – przyp. red.). Pr鏏owali鄉y obej嗆 ten problem w modelu WAMM, montuj帷 pi皻na軼ie identycznych g這郾ik闚 wst璕owych na wycinku kuli, tak 瞠 ka盥y promieniowa w troch innym kierunku, a ich sumaryczny wz鏎 promieniowania w jakim stopniu bardziej przypomina kul, ale raz 瞠 by這 to rozwi您anie bardzo kosztowne, a dwa, 瞠 mog這 budzi obiekcje natury estetycznej.

Adam Mokrzycki: W waszych najnowszych kolumnach – Duette – wprowadzili軼ie zewn皻rzn zwrotnic. Jakie s zalety takiego wyboru i czy to oznacza, 瞠 w przysz這軼i zobaczymy kolejne kolumny wyposa穎ne w takie rozwi您anie?

David Wilson: Raczej nie. Zastosowanie zewn皻rznej zwrotnicy w kolumnach Duett wynika z dw鏂h rzeczy. Po pierwsze jest to kolumna zaprojektowana specjalnie do pracy na p馧ce (book-shelf). Nie mog豉 by zatem zbyt ci篹ka. Sama kolumna wa篡 blisko 20 kg, do tego zwrotnica kolejne 10 kg. Razem to ju blisko 30 kg. Drugi pow鏚 wynika z wielko軼i zwrotnic zastosowanych w Duette. W 瘸den spos鏏 nie da這by si ich upchn望 we wn皻rzu kolumny. Wynika to z faktu, 瞠 cz窷ci kt鏎e stosujemy w naszych najta雟zych kolumnach, w tym Duette, s tej samej jako軼i, co w naszych najdro窺zych nawet modelach. Sama cewka znajduj帷a si w uk豉dzie g這郾ika niskotonowego Duette ma wymiary du瞠go grejpfruta. Samo wyj璚ie zwrotnicy na zewn徠rz, a co za tym idzie zmniejszenie zjawiska mikrofonowania jej element闚, faktycznie w niekt鏎ych konstrukcjach mo瞠 mie pozytywny wp造w na jako嗆 d德i瘯u. Nasze zwrotnice s jednak zalewane 篡wic, w efekcie czego tworz zwarty, ci篹ki blok, co ca趾owicie rozwi您uje problem, bez konieczno軼i wyjmowania zwrotnicy. Jest to moim zdaniem rozwi您anie bardziej eleganckie i o niebo wygodniejsze dla u篡tkownika.

Adam Mokrzycki: Dzi瘯uj za rozmow.

na g鏎
© 2003-2014 FAST 鏚. Wszystkie u篡te znaki towarowe s zastrze穎ne i nale膨 do ich prawnych w豉軼icieli.
powr鏒 na stron g堯wn na g鏎
 
PREVIOUS
(left arrow key)
NEXT
(right arrow key)
CLOSE (Esc)